Je valt op je hand om een glijpartij te vangen en paf — je pols breekt.
▶Inhoudsopgave
Voor veel mensen boven de vijftig is dat het moment waarop ze voor het eerst horen dat hun botten brozer zijn dan ze dachten. Osteoporose, of botontkalking, sluip door je lichaam alsof het niks is. Geen piep, geen waarschuwing. Tot je breekt. In dit artikel lees je wat er echt aan de hand is met je botdichtheid, wanneer je alert moet zijn en wat je eraan kunt doen.
Wat is osteoporose eigenlijk?
Je botten zijn geen dood materiaal. Ze zijn levend weefsel dat constant wordt afgebroken en opnieuw opgebouwd.
Tot je ongeveer dertig jaar bent, gaat dat in evenwicht: je lichaam bouwt evenveel nieuw bot op als dat het oude afbreekt.
Maar na je dertigste begint de balans te kantelen. Vanaf je vijftigste gaat de afbraak sneller dan de opbouw. Je botten worden langzaam maar zeker minder dicht, poreuzer en brozer.
Die afname in botdichtheid heet osteoporose. Het woord klinkt eng, maar eigenlijk heeft bijna iedereen er mee te maken naarmate ze ouder worden.
Het probleem is alleen: je merkt er niks van. Tot je een bot breekt bij een kleine val die normaal geen schade zou doen.
Een polsbreuk: vaak het eerste teken
Een polsbreuk — vaak een distale radiusfractuur, ofwel een breuk aan de polszijde van de onderarm — is een van de meest voorkomende breuken bij mensen met osteoporose. En hier wordt het serieus: onderzoek laat zien dat 1 op de 3 vrouwen en 1 op de 5 mannen van vijftig jaar of ouder die met een botbreuk op de spoedeisende hulp komen, botontkalking heeft.
Dat is veel meer dan de meeste mensen denken. En het verrassende? Die breuk is vaak het allereerste signaal.
De meeste mensen wisten niet dat hun botdichtheid zo laag was. Ze dachten gewoon dat ze pech hadden met die val.
Maar als je botten gezond zijn, breek je niet zo makkelijk bij een val van eigen hoogte.
Wanneer moet je je botdichtheid laten meten?
Je huisarts kan een DXA-scan aanvrukken — dat is een speciale röntgenfoto die je botdichtheid meet, meestal in de heup en wervelkolom.
Het onderzoek is snel, pijnloos en duurt zo'n vijftien minuten. Je hebt reden om dit te laten doen als: De uitslag krijg je in de vorm van een T-score.
- Je ouder bent dan 65 (vrouwen) of 70 (mannen)
- Je een botbreuk hebt gehad na een kleine val
- Je vrouw bent en al in de menopauze bent
- Je langdurig corticosteroïden gebruikt, zoals prednison
- Je een familielid hebt met heupfractuur door osteoporose Je veel gewicht hebt verloren of ondergewicht bent
Een score tussen -1 en -2,5 betekent dat je osteopenia hebt — een voorstadium van osteoporose. Lager dan -2,5 is het officieel osteoporose. Maar zelfs bij osteopenia is het slim om al actie te ondernemen.
Wat kun je zelf doen voor sterkere botten?
Goed nieuws: je bent niet machteloos. Er bestaan bewezen manieren om je botdichtheid te verbeteren of tenminste de afbreuk te vertragen.
Beweeg genoeg — en dan bedoel ik echt bewegen
Botten worden sterker wanneer je ze belast. Gewichtstraining, wandelen, dansen, traplopen — het helpt allemaal. Onderzoek toont aan dat krachttraining en impactoefeningen de botdichtheid het meest stimuleren.
Zorg voor voldoende calcium en vitamine D
Je hoeft geen atleet te worden: drie keer per week twintig minuten bewegen met enige belasting al veel verschil.
Calcium is het bouwmateriaal van je botten. Volwassenen hebben dagelijks ongeveer 1000 tot 1200 milligram calcium nodig. Je vindt het in zuivel, groenten zoals broccoli en boerenkool, en bepaalde noten. Vitamine D is net zo belangrijk — zonder vitamine D kan je lichaam calcium niet goed opnemen, wat essentieel is voor je botdichtheid bij een polsbreuk.
Stop met roken en beperk alcohol
In Nederland is een vitamine D-supplement van 10 microgram per dag standaard aanbevolen voor mensen boven de vijftig, en zelfs 20 microgram voor mensen boven de zeventig. Roken versnelt de botafbraak aanzienlijk.
Alcohol — vooral meer dan twee glazen per dag — doet hetzelfde. Als je één ding verandert, kies dan hiervoor.
Behandeling: medicijnen die botbescherming bieden
Als je botdichtheid te laag is of je al een breuk hebt gehad, kan je arts medicijnen voorschrijven.
De meest voorkomende zijn bisfosfonaten, zoals alendronaat of risedronaat. Die remmen de botafbraak en kunnen het risico op een nieuwe breuk met 40 tot 70 procent verlagen, afhankelijk van de locatie.
Er zijn ook andere opties, zoals denosumap (een injectie die om de zes maanden wordt gegeven) of hormonale behandelingen. Welke het beste bij jou past, bespreek je met je arts. Het belangrijkste is: wacht niet tot je breekt. Preventie werkt.
De Osteoporose Vereniging: je niet alleen
Als je worstelt met vragen over botontkalking, ben je niet de enige. De Osteoporose Patiënten Vereniging biedt informatie, lotgenotencontact en praktische tips.
Ook Thuisarts.nl en ReumaZorg Nederland hebben betrouwbare, begrijpagina's over osteoporose en botdichtheid.
Gebruik die — kennis is je beste verdediging tegen een volgende breuk. Je botten dragen je heel je leven. Geef ze de aandacht die ze verdienen — voordat ze het zelf zeggen door te breken.